Psychologie in eenvoudige bewoordingen uitgelegd.

Als je 's ochtends begint te niezen, vraag je je waarschijnlijk af wat er aan de hand is. Een niesbui op zich kan veel oorzaken hebben. Maar als je ook hoest, keelpijn hebt en je algeheel niet lekker voelt, geeft de combinatie van symptomen je al snel meer informatie.

Iets soortgelijks gebeurt met onze emotionele gezondheid. Je verdrietig voelen betekent niet per se dat je depressief bent. Verdriet is een menselijke emotie en kan een reactie zijn op verlies, veranderingen, teleurstellingen of moeilijke tijden.

Als het verdriet echter aanhoudt en gepaard gaat met andere symptomen, zoals frequente vermoeidheid, verlies van interesse in activiteiten die je voorheen leuk vond, veranderingen in slaap- of eetpatroon, concentratieproblemen of gevoelens van hopeloosheid, is het belangrijk om hier aandacht aan te besteden.

Het gaat niet alleen om een geïsoleerde emotie, maar om het geheel aan symptomen, hoe lang ze aanhouden en hoe ze je dagelijks leven beïnvloeden.

Betekent verdrietig zijn hetzelfde als depressief zijn?

Diana Trejos, psycholoog

CONTEXT IS BELANGRIJK

Wist je dat dezelfde psychische stoornis zich op verschillende manieren kan manifesteren, afhankelijk van iemands cultuur, leeftijd, geslacht of sociale context?

De manier waarop we psychische nood ervaren en uiten, vindt niet in een vacuüm plaats. Cultuur, leeftijd, geslacht, sociale context, economische omstandigheden en andere factoren kunnen van invloed zijn op hoe bepaalde symptomen zich manifesteren, worden geïnterpreteerd en zelfs worden gecommuniceerd.

Een persoon kan zijn of haar ongemak bijvoorbeeld vooral uiten door verdriet of zorgen, terwijl een ander dat kan doen door prikkelbaarheid, isolement, uitputting of zelfs lichamelijk ongemak.

Ook gender kan van invloed zijn op welke emoties we leren tonen, welke we geneigd zijn te verbergen en wanneer we hulp zoeken. Maatschappelijke verwachtingen over hoe een vrouw of een man zich "zou moeten" gedragen, kunnen ervoor zorgen dat sommige symptomen zich anders manifesteren of zelfs onopgemerkt blijven.

Ook andere variabelen spelen een rol: economische status, werkzekerheid, toegang tot huisvesting, zorgtaken, migratie, sociale netwerken, discriminatie, veiligheid in de omgeving en toegang tot gezondheidszorg. Al deze factoren kunnen van invloed zijn op zowel de ervaren stress als op hoe iemand die stress begrijpt en hulp zoekt.

Dit kan de beoordeling en diagnose complexer maken.

Daarom is het in de psychologie niet voldoende om alleen een lijst met symptomen op te stellen. We moeten ook begrijpen wie de persoon is, wat zijn of haar achtergrond is en wat zijn of haar leefomstandigheden zijn.

De DSM-5 bevat het Cultureel Formuleringsinterview (CFI) juist om te onderzoeken hoe een persoon de gebeurtenissen binnen zijn of haar eigen culturele en sociale context begrijpt.

Het beoordelen van de geestelijke gezondheid gaat niet alleen over het vaststellen van symptomen. Het omvat ook inzicht in hoe cultuur, geslacht, economische omstandigheden en de sociale omgeving de ervaring van elk individu vormgeven.

Het begrijpen van de context is ook onderdeel van het begrijpen van de persoon.

Diana Trejos | Psycholoog

Ik heb in Nederland vier keer mijn praktijkexamen voor het rijbewijs afgelegd.

En ik ontdekte dat het behalen van een rijbewijs ook een emotioneel proces kan zijn.

Ik ga niet beweren dat ik me tijdens het autorijden altijd volledig veilig voelde. Zo was het niet. Ook achter het stuur kon ik me onzeker voelen. Maar ik wist hoe ik moest rijden, en ik reed.

 Mijn werk bracht me talloze keren door heel Costa Rica, van noord naar zuid en van oost naar west. Ik reed lange afstanden, stak bergen over, waadde door rivieren, manoeuvreerde me door eindeloze files, over wegen vol gaten, door regen, door files, maakte onverwachte gebeurtenissen mee en die bepaalde chaos die voor degenen onder ons die al jaren in Costa Rica rijden, uiteindelijk onderdeel van het dagelijks leven wordt.

En alles verliep voorspoedig.

Daarna kwam ik in Nederland aan.

Alles was anders: andere regels, een andere rijcultuur en een andere manier van rijden. Hoewel ik het theorie-examen in één keer haalde, moest ik het praktijkexamen vier keer overdoen.

 Bij elke poging namen de stress, angst en onzekerheid toe, totdat ik begon te twijfelen aan iets wat ik al bijna 20 jaar deed: autorijden.

Soms kwam ik na de rijles huilend thuis.

Alleen degenen die meerdere pogingen hebben gedaan, weten hoe emotioneel belastend het kan zijn om het opnieuw te proberen.

Het behalen van mijn rijbewijs was een enorme opluchting. Maar het proces leerde me iets dat veel verder gaat dan alleen autorijden: als we herhaaldelijk falen, kunnen we een resultaat gaan verwarren met onze eigen waarde of vaardigheden.

Angst, frustratie en de vrees om opnieuw te falen kunnen ons vergezellen naar de volgende poging en ons zelfs doen twijfelen aan dingen die we wél weten te beheersen.

Een resultaat zegt niets over je vaardigheden.

Ook het vertrouwen moet worden hersteld.